O programa de xestión para cooperativas
O capital cambia cada vez que entra ou sae un socio, e sen escritura. O excedente non se reparte como un beneficio: primeiro van as dotacións obrigatorias, e as porcentaxes non son as mesmas en Madrid ca en Bilbao. Cairos leva a lei estatal e as de Cataluña, Euskadi e Andalucía, co seu artigo ao lado.
Que ten que levar unha cooperativa por obriga
Unha cooperativa non é unha SL con outro nome. Ten libros propios, un capital que se move só e unha forma de repartir o resultado que vén imposta por lei.
Capital social variable
Entra un socio e sobe; dáse de baixa e baixa. Sen escritura e sen notario, pero cun libro rexistro de achegas que hai que levar ao día. E cunha fronteira contable delicada: se o consello reitor pode rexeitar o reembolso, a achega son fondos propios; se o socio pode esixilo, é débeda.
O excedente non se reparte libremente
Antes de repartir nada hai que dotar o Fondo de Reserva Obrigatorio e o fondo de educación e promoción —na lei estatal, o 20 % e o 5 % do resultado cooperativo—. As porcentaxes e ata a base de cálculo cambian segundo a lei aplicable: a estatal calcula antes de impostos e algunha autonómica, despois.
Socios con regras propias
Socios de traballo, de consumo, colaboradores. Os colaboradores non poden pasar dunha porcentaxe do capital —o 45 % na lei estatal, nin dun 30 % dos votos—, e ningún socio pode superar o límite de participación que fixe a súa lei: na estatal, un terzo do capital nunha cooperativa de primeiro grao. Pasarse ten consecuencias sobre a cualificación fiscal da cooperativa.
Baixas que hai que liquidar
Unha baixa cualifícase como xustificada ou non xustificada, e desa cualificación depende canto se deduce do reembolso e en cantos anos se paga. É a parte que máis discusións xera nun consello reitor.
Os libros que hai que ter, e onde se legalizan
Os libros dunha cooperativa non se legalizan no Rexistro Mercantil: van ao Rexistro de Sociedades Cooperativas que corresponda, estatal ou autonómico. E na lei estatal dilixéncianse e legalízanse antes de comezar a usalos, non despois.
| Libro ou documento | Quen o esixe | Onde vai |
|---|---|---|
| Libro rexistro de socios | Lei de cooperativas aplicable | Rexistro de Sociedades Cooperativas. |
| Libro rexistro de achegas ao capital social | Lei de cooperativas aplicable | É distinto do de socios: di canto capital ten cada un. |
| Libros de actas de asemblea e consello reitor | Lei de cooperativas aplicable | E de liquidadores e comité de recursos, se os hai. |
| Libro de inventarios e contas anuais, e libro diario | Código de Comercio e plan contable | Tamén se legalizan no Rexistro de Sociedades Cooperativas. |
| Contas anuais, informe de xestión e aplicación do excedente | Lei de cooperativas aplicable | Formulados polo consello reitor en tres meses, aprobados en asemblea e depositados no Rexistro de Sociedades Cooperativas no mes seguinte. |
Cairos leva o de socios e o de achegas —que son dous libros distintos e moita cooperativa leva como un só— e garda cada aplicación do excedente coas súas dotacións.
Como se leva hoxe e como queda con Cairos
Nunha cooperativa os erros non se descobren no trimestre. Descóbrense na asemblea, diante de todos.
Sen Cairos
- O capital de cada socio lévase nunha folla que só entende quen a fixo.
- As dotacións ao Fondo de Reserva calcúlanse coa porcentaxe que alguén lembra.
- Ninguén sabe se o fondo de educación do ano pasado se gastou dentro de prazo.
- O retorno repártese a ollo e os céntimos nunca cadran co excedente.
- Unha baixa liquídase negociando, sen saber que di a lei aplicable.
- Descóbrese na inspección que os socios colaboradores pasan do límite.
Con Cairos
- Cada socio ten o seu capital subscrito, desembolsado e pendente, coas súas datas.
- As dotacións saen coas porcentaxes e a base de cálculo da túa lei.
- O fondo de educación avisa do que queda pendente de aplicar e de cando vence.
- O retorno repártese ao céntimo, sen que se perda nin sobre un.
- A liquidación da baixa aplica a dedución e o calendario de pagamento que toca.
- O programa avisa cando os colaboradores se achegan ao límite de capital.
Cooperativa protexida, especialmente protexida e non protexida
A fiscalidade dunha cooperativa depende dunha cualificación que se pode perder, e perdela é caro. A Lei 20/1990 distingue tres situacións.
| Cualificación | Que supón | Como se perde |
|---|---|---|
| Protexida | Os resultados cooperativos tributan ao 20 % e os extracooperativos ao tipo xeral. Ademais, liberdade de amortización, bonificación do 95 % no IAE e exención en Transmisións Patrimoniais para os actos que enumera a lei. | Incumprindo os requisitos da lei: límites de participación, dotacións obrigatorias, operacións con terceiros. |
| Especialmente protexida | Ademais, unha bonificación do 50 % da cota íntegra. Só alcanza certas clases de primeiro grao: traballo asociado, agrarias, de explotación comunitaria da terra, do mar, de consumidores e usuarios e —novidade da Lei 1/2026, con efectos para os exercicios iniciados desde 2025— as de vivendas en cesión de uso. | Deixando de cumprir os requisitos propios da súa clase, ademais dos xerais. |
| Non protexida | Tributa coma calquera sociedade, sen ningún dos beneficios. | É a consecuencia de incumprir. Non se avisa: descóbrese nunha comprobación. |
Os requisitos concretos están na Lei 20/1990 e na lei de cooperativas aplicable, que pode ser a estatal ou a da túa comunidade autónoma. Cairos vixía os que se poden medir cos teus propios datos —límites de capital por socio, dotacións mínimas— e avisa antes de que sexa un problema.
Non hai unha soa lei de cooperativas, e Cairos leva catro
Hai a estatal e hai as das comunidades autónomas, e non din o mesmo. Catro exemplos reais, co mesmo excedente: a estatal pide un 20 % ao Fondo de Reserva Obrigatorio e un 5 % ao de educación e promoción, calculados antes do Imposto sobre Sociedades; a catalá pide ese 20 % e un 10 %, tamén antes de impostos; a vasca pide un 30 % conxunto —polo menos un 20 % e un 10 %— pero sobre o excedente dispoñible, é dicir, despois de atender os impostos. E a andaluza dota o 20 % e o 5 %, pero dos resultados extracooperativos manda un 25 % a cada fondo. Catro leis, catro contas distintas. E aínda cambian o capital social mínimo, o nome do fondo de educación e as regras de reembolso ao socio que marcha. Esas catro son as que Cairos leva comprobadas contra o texto do BOE, co seu artigo ao lado; se a túa comunidade ten a súa e non está, o programa aplica a estatal e faino saber, en vez de che dar por boa unha porcentaxe que non é a túa.
Os modelos que acabas presentando
| Modelo | Cando | Por que |
|---|---|---|
| 200 | 25 días tras os 6 meses do peche | O Imposto sobre Sociedades, cos resultados cooperativos e extracooperativos separados. |
| 303 e 390 | Trimestral e xaneiro | O IVE da actividade, coma calquera empresa. |
| 111 | Trimestral | As retencións dos socios de traballo e do persoal contratado. |
| 190 | Xaneiro | O resumo anual desas retencións. |
| 347 | Febreiro | Operacións con terceiros por riba de 3.005,06 € ao ano. |
Como se aplica o excedente, paso a paso
É a operación anual que máis se fai mal, porque se parece a repartir un beneficio e non o é. A orde é esta:
- Sepáranse os resultados cooperativos —os da actividade cos socios— dos extracooperativos. Tributan distinto e dótanse distinto.
- Compénsanse perdas de exercicios anteriores, se as hai.
- Dótase o Fondo de Reserva Obrigatorio coa porcentaxe que fixe a lei aplicable, que adoita ser maior para os resultados extracooperativos: na estatal, o 20 % do cooperativo e o 50 % do extracooperativo.
- Dótase o fondo de educación e promoción —o 5 % do resultado cooperativo na lei estatal—, que non é unha reserva máis: é diñeiro comprometido cun fin e cun prazo para gastalo.
- O que queda pode ir a reservas voluntarias ou repartirse como retorno cooperativo, e o retorno non se reparte por capital, senón pola actividade que cada socio fixo coa cooperativa. Esa é a diferenza de fondo cun dividendo.
Cairos fai ese percorrido coas porcentaxes da túa lei, propón a aplicación mínima legal e reparte o retorno ao céntimo, sen que se perda nin sobre un por redondeos.
O capital: onde cae no balance
Dous socios poden achegar o mesmo e aparecer en lados opostos do balance. Depende dunha soa cousa: se o consello reitor pode rexeitar o reembolso, a achega é patrimonio neto; se o socio pode esixilo, é un pasivo financeiro.
Non é unha sutileza contable. Un balance con todo o capital no pasivo pode deixar a cooperativa en desequilibrio patrimonial sobre o papel, co que iso implica ao pedir unha subvención ou un crédito. En Cairos márcase achega por achega, e o balance sae ben.
Cando un socio marcha
A baixa cualifícase primeiro —xustificada ou non xustificada— e esa cualificación decide dúas cousas: que porcentaxe se deduce das súas achegas obrigatorias e en cantos anos se lle paga. A lei estatal pon o teito da dedución nun 30 %, e só para a baixa non xustificada por incumprir o período de permanencia mínimo; dá un máximo de cinco anos para reembolsar, obriga a pagar o xuro legal do diñeiro sobre o adiado e a aboar cada ano polo menos unha quinta parte. As leis autonómicas cambian eses números, así que o cálculo depende de cal che aplique.
Cairos calcula a liquidación coa lei que che toca, xera o calendario de pagamentos e vai apuntando cada prazo. É o tipo de cálculo que, feito a man e con présa, acaba nun desacordo que ninguén quería.
Tres datos do socio que deciden diñeiro
A ficha dun socio de cooperativa non é a dun cliente, e hai tres campos que parecen menores e non o son:
- O compromiso de permanencia. Ata cando se comprometeu a non se dar de baixa —cinco anos como máximo na lei estatal—. Sen esa data non se pode saber se unha baixa é xustificada e, polo tanto, tampouco se cabe deducirlle algo ao reembolsarlle.
- A actividade cooperativizada mínima. É o chan do reparto de perdas: sen ese dato, a quen fixo menos do comprometido impútaselle de menos, e esa diferenza acábaa pagando o resto.
- O voto plural ponderado, cando os estatutos o prevén. Baleiro significa un socio, un voto, que é a regra. Gárdase e non se calcula, porque o fixan os estatutos e non un programa.
E se a cooperativa ten seccións con xestión e patrimonio separados, cada socio vai coa súa.
O que fai o programa por ti
Módulos que non existen en ningún ERP xeneralista, e aquí non se cobran á parte.
Capital social
Achegas por socio, desembolsos pendentes e en que lado do balance cae cada unha.
Excedentes e retorno
Dotacións ao FRO e ao fondo de educación segundo a túa lei, e reparto do retorno ao céntimo.
Baixas e liquidacións
Cualificación da baixa, dedución aplicable e calendario de reembolso.
E todo o demais
Facturación con VeriFactu, gastos, inventario e os modelos de Facenda, coma calquera empresa.
Próbao co capital que xa tes
Plan gratuíto ata 30 documentos ao ano, sen tarxeta. E se un día non che serve, os teus datos saen contigo.
Preguntas de cooperativas
Unha cooperativa precisa un programa que saiba que o é
Non un onde o capital sexa un número fixo e o resultado se reparta por participación. Iso é outra cousa.
Sen permanencia · VeriFactu incluído · Soporte nativo en castelán, catalán, galego, éuscaro e inglés