O programa de contabilidade para fundacións

O calendario do Protectorado, que é o que ninguén leva

Unha fundación ten dous calendarios en paralelo. O de Facenda lémbrase só, porque chega unha carta. O do Protectorado non chega por ningún sitio, e é o que trae os desgustos. Con dous erros moi estendidos:

1. «Seis meses para presentar as contas» é falso. Os seis meses son para que o padroado as aprobe. A presentación ao Protectorado vai aparte e ten un prazo moito máis curto: dez días hábiles desde a aprobación. Quen aproba o 28 de xuño e presenta o 30 de setembro presentou fóra de prazo, aínda que «estea dentro dos seis meses».
2. O plan de actuación non é un trámite de xaneiro. Remítese ao Protectorado nos últimos tres meses do exercicio, é dicir, antes de que comece o ano que planifica. En decembro xa vai xusto.

Cairos calcula esas datas co teu exercicio: se as contas xa están aprobadas, conta os dez días hábiles desde o día real da aprobación; se aínda non o están, ensina a peor data posible —a que sae de esgotar os seis meses— en vez dun prazo inventado. E marca cada obriga como en prazo, urxente, vencida ou cumprida, segundo o que consta feito.

O 70 %, calculado e non estimado

Destinar polo menos o 70 % das rendas aos fins non é unha intención: é un cálculo plurianual que hai que poder demostrar, e que abrangue o exercicio en que se obteñen e os catro seguintes. O problema de case todas as fundacións é que chegan a marzo sen poder separar que gasto serviu a un fin e que gasto serviu para obter ingresos.

A peza que o resolve é anterior á contabilidade: clasificar cada actividade como propia —persegue un fin estatutario, os seus ingresos son renda exenta e o seu gasto conta como destinado a fins— ou mercantil, que é unha explotación económica e é renda non exenta aínda que o beneficio vaia íntegro ao fin social. Cos gastos imputados a actividades, a porcentaxe de destino sae soa, ano a ano.

Dúas cousas que o programa non fai, e que son as que lle dan credibilidade ao resto. A primeira: un gasto sen actividade non se reparte a ollo entre as que hai; sae como unha liña propia de «sen clasificar». Repartilo daría unha memoria cadrada e falsa, e esa memoria lévase a un padroado. A segunda: cando faltan datos non se estima. Sen gastos clasificados non se pode afirmar que o 70 % se incumpre, e un dato ausente coa súa explicación vale máis ca un número que ninguén pode defender diante do Protectorado.

O que a fundación entrega non é unha compra

Unha bolsa, unha axuda a unha familia, un lote entregado: non é comprar nada, é facer aquilo para o que existe a fundación. O plan contable das entidades sen fins lucrativos ten contas propias para as axudas monetarias, as axudas en especie e o concedido e aínda non entregado, que no plan xeral non existen. Cairos leva cada axuda co seu beneficiario e a súa data e mándaa á conta que lle toca, en vez de deixala caer en compras, que é a liña pola que se xulga a entidade cando alguén le as súas contas.

As contas para o Protectorado, e o que falta nelas

O resultado dunha fundación chámase excedente, a conta de resultados comeza polos ingresos da actividade propia e hai un apartado para as axudas concedidas que no plan normal non está. Cairos monta o balance, a conta de resultados e os apartados da memoria con esa estrutura, nas dúas columnas do modelo oficial —o exercicio e o anterior— e ensinando de que contas sae cada liña.

E o que hai que dicir antes de que alguén leve un susto: iso é un borrador, non unhas contas para presentar tal cal. As liñas que o programa non leva —persoal, inmobilizado e a súa amortización, os gastos de administración que a Lei 49/2002 limita, as operacións con partes vinculadas— saen marcadas como ausentes, non a cero. A diferenza importa: un cero afirma algo, e unha ausencia avisa de que aí falta un dato que ten que poñer alguén.